1. Sự Thánh Thiện

Ai cũng yêu mến sự thánh thiện và các thánh. Mọi người đều muốn nên tốt lành và sống thánh đức. Ai trong chúng ta cũng muốn và thích được người khác khen là có lòng đạo đức, sống tốt lành thánh thiện, từ tâm quảng đại và dễ thương dễ mến. Muốn nên thánh chúng ta cần có một đời sống nội tâm sâu xa để đạt tới sự thánh thiện. Sống thánh thiện là sống thân mật với Chúa và cảm mến mọi người. Chúa mời gọi chúng ta bước vào con đường trọn lành qua Tám Mối Phúc Thật. Thực hành Tám Mối là cố gắng vượt trên những ước mơ hạnh phúc và giá trị trần thế của con người. Con đường Phúc Thật dẫn chúng ta vào hưởng niềm vui NướcTrời. Mục đích tối hậu của cuộc sống của chúng ta là sẽ được dự phần phúc thật trên nước thiên đàng.

Sự tốt lành thánh thiện thì ai cũng muốn nhưng thực hành sự tốt lành thì lại thường trễ nải và ngại ngùng. Thánh Phaolô chia sẻ: Tôi biết rằng sự thiện không ở trong tôi, nghĩa là trong xác thịt tôi. Thật vậy, muốn sự thiện thì tôi có thể muốn, nhưng làm thì không (Rm. 7, 18). Người đời thường nói: Lời nói chẳng mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau. Nói sự thật thì hay mất lòng, nhưng chỉ có sự thật mới có thể giải thoát. Trong đời sống hằng ngày, nếu có ai đó nói sự thật để góp ý sửa đổi hay phê bình những điểm tiêu cực của chúng ta như là ba phải, mê tín dị đoan, lười biếng, keo kiệt, hà tiện, kiêu căng, tự phụ, gian dối và tội lỗi thì chúng ta lấy làm khó chịu lắm lắm. Đôi khi chúng ta phản ứng lại một cách nóng nảy và giận dữ. Chúng ta đâu muốn người khác nói không tốt về mình. Chúng ta tìm mọi cách để biện hộ và bảo vệ cách hành xử của chính mình. Đôi khi chúng ta rơi vào sự chối từ (denial). Chúng ta không dám nhìn nhận sự thật về chính mình.

2. Nên Thánh

Để sống tốt lành thánh thiện, chúng ta cần lắng nghe sự dạy bảo khôn ngoan của Chúa, của Giáo Hội và của người khác. Biết rằng ai nói cũng hay. Vị nào giảng cũng như mật ngọt rót vào tai. Ai khuyên bảo cũng hợp tình hợp lý. Ai viết lách cũng đầy lý tưởng và đạo đức. Nhưng lời nói và câu viết phải đi đôi với thực hành mới là điều cần thiết. Tôi vẫn đấm ngực ăn năn xét mình vì sự bất cập của mình. Vì khả năng chuyên môn, sự hiểu biết và thông thái chưa bảo đảm cho chúng ta vào vui hưởng Nước Trời. Chúng ta biết rằng giữa lời nói, lời giảng dạy, lời cố vấn và khuyên bảo đi tới việc làm còn một khoảng cách xa. Điều quan trọng là chúng ta biết lắng nghe và đem ra thực hành những điều được Chúa dạy bảo. Thánh Luca ghi lại lời của Chúa Giêsu: Nhưng Người đáp lại: "Đúng hơn phải nói rằng: Phúc thay kẻ lắng nghe và tuân giữ lời Thiên Chúa."(Lk. 11,28).

Sống là phải tranh đấu không ngừng. Chúng ta đã phải tranh dành, phấn đấu và đôi khi còn muốn loại trừ nhau để tiến bước. Có khi chúng ta cố gắng hết sức mình tranh đấu để rồi không đạt tới đích nào cả. Chúa Giêsu đã giới thiệu cho chúng ta những con đường nên hoàn thiện. Những con đường này xem ra dễ nhưng lại có ít người muốn đi. Đây chính là con đường Phúc Thật. Muốn nên thánh chúng ta phải phấn đấu mỗi ngày với bản thân mình. Chúng ta phải lội ngược dòng về bến vĩnh cửu. Lội ngược dòng đòi hỏi một cố gắng không ngừng nghỉ. Đã vào cuộc đua là chúng ta phải chạy đến cùng đường, như thánh Phaolô đã chỉ dạy: Tôi đã đấu trong cuộc thi đấu cao đẹp, đã chạy hết chặng đường, đã giữ vững niềm tin (2Tm. 4,7).

Bài phúc âm hôm nay nói về Tám Mối Phúc Thật. Đây là tám con đường dẫn chúng ta tìm gặp gỡ Thiên Chúa và tha nhân. Chúa Giêsu đã rao giảng và Ngài đã hoàn tất thực hành mọi lời giảng dạy. Mỗi mối phúc thật là một hướng đi lên bậc trọn lành và là một lời mời gọi chúng ta nên thánh. Đi vào thực hành, chúng ta thấy phúc thật nào cũng đòi hỏi một sự dấn thân và từ bỏ chính mình. Dấn thân cả cuộc đời chứ không phải tùy hứng hay chỉ theo mùa. Con đường lên thiên đàng đã là thiên đàng. Con đường nên thánh giúp chúng ta trở nên thánh mỗi ngày. Không phải ai cũng may mắn như anh trộm lành được Chúa cứu độ ở giây phút cuối của cuộc đời như thánh Luca đã diễn tả: Và Người nói với anh ta: "Tôi bảo thật anh, hôm nay, anh sẽ được ở với tôi trên Thiên Đàng."(Lc. 23,43)

3. Khó Nghèo Và Hiền lành

Người giầu có của cải vẫn có thể giữ tâm hồn khó nghèo. Đã có biết bao nhiêu người rời bỏ mọi sự để đi theo Chúa và phục vụ tha nhân. Chúng ta có thể nhìn thấy nơi các Dòng Tu Nam Nữ. Các tu sĩ đã hy sinh cuộc sống riêng tư và mọi sự có, đều là của chung. Họ tiến gần đến phúc thật trong tâm hồn khó nghèo. Không phải tất cả mọi người nghèo khổ, đói ăn, thiếu mặc, túng bấn hay vô gia cư là những người có tâm hồn nghèo khó cả đâu. Tinh thần nghèo khó là một nhân đức. Phải có ý thức chọn lựa và sống trong tinh thần này. Sống tinh thần nghèo khó là biết phó thác trọn vẹn trong sự quan phòng của Chúa. Chúa Giêsu dạy: Phúc thay ai có tinh thần nghèo khó, vì Nước Trời là của họ (Mt. 5,3). Chúng ta cũng biết không phải tất cả mọi tu sĩ đều đạt được nhân đức khó nghèo. Đôi khi cuộc sống đầy đủ tiện nghi đã dẫn chúng ta đến cách sống khó mà nghèo.

Phúc thay ai hiền lành, vì họ sẽ được Đất Hứa làm gia nghiệp (Mt. 5,4). Người ta nói người ăn chay trường, không ăn thịt, thường biểu hiện cuộc sống hiền lành. Có sự hiền lành tự bản tính. Nhân chi sơ tính bản thiện. Họ sống rất đơn sơ, hiền lành và đôn hậu. Sự hiền lành này bắt nguồn từ sự nhịn nhục và khiêm hạ. Hiền từ và đơn sơ như chim bồ câu. Lòng họ thanh thản, khuôn mặt dễ mến, đôi mắt hiền dịu và cử chỉ, ăn nói nhã nhặn. Tâm hồn họ cuốn hút nhiều người. Họ sống nhân đức hiền lành và đối xử nhân hậu đối với mọi người. Thật an vui khi được tiếp xúc với họ. Họ chính là nguồn đem niềm yêu thương và cảm mến cho mọi người. Họ đã chiếm được gia nghiệp nước trời.

4. Sầu Khổ và Công Chính

Cuộc đời là bể khổ. Sinh, lão, bệnh và tử đều là khổ. Khổ đau đi với nước mắt. Chúa Giêsu phán: Phúc thay ai sầu khổ, vì họ sẽ được Thiên Chúa ủi an (Mt 5,5). Những cái khổ nào mới là phúc thật? Nghèo đói là khổ. Tỵ nạn quê người là khổ. Bị bách bớ là khổ. Bị tẩy chay là khổ. Bị chống đối là khổ. Bị chia ly cách biệt là khổ. Bị sơ tán, chạy lọan là khổ. Bị cáo gian cũng khổ. Bị đánh đòn, khặc nhổ trên mặt là khổ. Bị gai nhọn đâm thâu và lưỡi đòng đâm thấu trái tim là khổ. Vác thánh giá nặng ngã qụy trên đường là khổ. Đóng đinh trên thánh giá là khổ. Chết trần trụi là khổ. Mẹ ôm xác con là khổ. Còn có điều nhục nhã khổ đau nào mà Chúa không phải chịu. Mọi đau khổ Chúa Giêsu phải chịu đều là giá ơn cứu độ. Nhiều người trong chúng ta cũng đang chia phần đau khổ với Chúa. Khổ vì cửa mất nhà tan. Sầu khổ vì bị mất con, mất vợ, mất chồng, mất của cải và bị đau yếu bệnh tật. Hỡi những ai sầu khổ, hãy tìm đến với Chúa Giêsu trên thập giá, Ngài sẽ ủi an nâng đỡ và giang tay ôm ấp chúng ta vào lòng. Nơi trái tim Chúa, chúng ta sẽ tìm thấy phúc thật: "Tất cả những ai đang vất vả mang gánh nặng nề, hãy đến cùng tôi, tôi sẽ cho nghỉ ngơi bồi dưỡng” (Mt.11,28).

Phúc thay ai khát khao điều công chính, vì họ sẽ được Thiên Chúa cho thoả lòng (Mt. 5,6). Có bản dịch viết là “Phúc thay ai khao khát trở nên người công chính”. Chúa Giêsu đã dạy rằng ai xin thì sẽ được. Ai khao khát lẽ công chính, Ngài sẽ cho toại lòng. Nên công chính như thánh Giuse, bạn của đức trinh nữ Maria. Ngài đã vâng phục và chu toàn bổn phận của mình là cha nuôi của Chúa Giêsu. Ngài đã trở nên công chính giữa những thử thách nghi nan của cuộc đời. Trong niềm phó thác và cậy trông, Ngài đã hoàn thành ơn gọi làm người. Khao khát lẽ công chính không chỉ bằng ước muốn nhưng bằng hành động. Những ai khao khát điều công chính cần xả thân xây dựng công lý và hòa bình trong yêu thương và tha thứ.

5. Xót Thương Và Trong sạch

Lòng thương xót cảm mến cần có tình yêu vị tha. Thương người như thể thương thân. Tình yêu phát xuất từ con tim biết rung động. Sống bác ái và chia sẻ với tha nhân. Chúa Giêsu phán rằng: Phúc thay ai xót thương người, vì họ sẽ được Thiên Chúa xót thương (Mt. 5,7). Có qua có lại. Chúng ta có lòng nhân ái với người khác, Chúa sẽ xót thương chúng ta. Lời hứa của Chúa Giêsu có phần lợi nhiều cho chúng ta. Thiên Chúa là Cha nhân từ và hay thương xót. Tình yêu Chúa bao la như vũ trụ, chúng ta sẽ được ngụp tràn trong biển tình xót thương.

Phúc thay ai có tâm hồn trong sạch, vì họ sẽ được nhìn thấy Thiên Chúa (Mt. 5,8). Hãy tìm lại tâm hồn thanh sạch như các trẻ thơ. Trẻ thơ là các thiên thần của Chúa. Rời nôi mẹ, chúng ta phát triển không ngừng cả hồn lẫn xác. Chúng ta lớn lên và bước vào đời. Khi chúng ta nhiễm mùi đời thì cùng lúc tâm hồn của chúng ta bị lu mờ và vẩn đục bởi các ước muốn trần tục. Ước muốn thỏa mãn nhu cầu của thân xác và cuộc sống hưởng thụ lôi kéo chúng ta rời xa Chúa và chìm đắm trong vũng tội. Tâm hồn và thân xác bị kéo lôi vào điều sai trái và phạm tội nhơ bẩn. Có nhiều khi sự tốt lành chúng ta muốn mà chúng ta không làm. Thánh Phaolô đã có kinh nghiệm này: Sự thiện tôi muốn thì tôi không làm, nhưng sự ác tôi không muốn, tôi lại cứ làm (Rm. 7, 19). Chúng ta hãy gột tẩy linh hồn trong nguồn ơn cứu độ của Chúa Giêsu. Chúng ta sẽ được nhìn xem Thiên Chúa.

6. Hòa Bình và Bách Hại

Chúa xuống trần đem sự bình an cho nhân loại. Chúa chúc phúc cho những ai xây dựng hòa bình. Phúc thay ai xây dựng hoà bình, vì họ sẽ được gọi là con Thiên Chúa (Mt. 5,9). Sự bình an phải đi từ lòng người. Sự bình an đích thực là sự bình an của giới luật yêu thương. Sự bình an từ bên ngoài, từ môi miệng, từ sự trao đổi hay khế ước chỉ là bình an giả tạo và không bền vững. Chúng ta chỉ tìm được sự an vui đích thực khi bình an đến từ trong tâm hồn. Xây dựng hòa bình trong lòng mình, trong gia đình, trong cộng đoàn và trong xã hội, chúng ta sẽ được gọi là con Thiên Chúa.

Phúc thay ai bị bách hại vì sống công chính, vì Nước Trời là của họ. Phúc thay anh em khi vì Thầy mà bị người ta sỉ vả, bách hại và vu khống đủ điều xấu xa (Mt.5,11-12). Phúc thật sau cùng này xem ra bị phản chứng. Nhiều người trong chúng ta không còn tìm ra được chân lý của mối phúc thật này. Chúng ta thường xem đây là một sự bất công và gây thù hận, rồi từ đó chúng ta gây gỗ, đổ lỗi và kết án nhau. Đây là một con đường khó khăn nhất để nên hoàn thiện. Chúng ta phải tìm ra được nguyên lý của sự bách hại vì lẽ công chính này. Đức Cố Hồng Y Phanxicô Nguyễn Văn Thuận đã tìm ra được lối thoát đó chính là con đường hy vọng. Ngài lấy tình yêu đáp trả sự oán ghét và thù hận. Ngài dùng tình yêu vị tha từ trái tim nhân hậu để cảm hóa lòng người. Ngài đang bước tới ngưỡng cửa của việc phong chân phước.

Tóm lại, chúng ta gọi Tám Mối Phúc Thật là Hiến Chương Nước Trời. Đây là những Phúc Thật nồng cốt và tinh túy nhất mà Chúa Giêsu đã ban tặng cho nhân loại. Qua lịch sử Giáo Hội, chúng ta chứng kiến có biết bao nhiêu vị tiền nhân anh dũng đã bước theo và thực hành Hiến Chương này. Chúng ta cũng được mời gọi bước vào con đường Chúa đã đi xưa. Biết rằng con đường tìm kiếm hạnh phúc Nước Trời có nhiều chông gai, nhưng chúng ta luôn có niềm hy vọng. Niềm hy vọng của chúng ta không tùy thuộc nơi sự thành công thắng lợi ở đời để được nhiều khen thưởng của con người. Nhưng là niềm vui mừng hy vọng vào ơn cứu độ: Tuy nhiên, anh em chớ mừng vì quỷ thần phải khuất phục anh em, nhưng hãy mừng vì tên anh em đã được ghi trên trời."(Lc. 10,20). Chỉ có một hướng đi lên sự trọn lành nhưng có nhiều con đường. Mỗi người chúng ta có thể chọn một con đường thích hợp và đi cho trọn tới cùng đường. Chúng ta sẽ được chung hưởng niềm vui hạnh phúc Nước Trời.

Bronx, New York.
Lm. Giuse Trần Việt Hùng